Eurasiatoday
Воскресенье, 22 ноября, 2026
KG | RU | KZ
  • Басты бет
  • Саясат
  • Экономика
  • Қоғам
  • Орталық Азия
    • Қырғызстан
    • Қазақстан
    • Өзбекстан
    • Тәжікстан
    • Түркіменстан
  • Әлем
    • Америка
    • Европа
    • Азия
    • Батыс Азия
    • Россия
  • Мәдениет
  • Туризм
  • Ғылым
  • Дiн
  • Спорт
  • Біз туралы
No Result
View All Result
  • Басты бет
  • Саясат
  • Экономика
  • Қоғам
  • Орталық Азия
    • Қырғызстан
    • Қазақстан
    • Өзбекстан
    • Тәжікстан
    • Түркіменстан
  • Әлем
    • Америка
    • Европа
    • Азия
    • Батыс Азия
    • Россия
  • Мәдениет
  • Туризм
  • Ғылым
  • Дiн
  • Спорт
  • Біз туралы
No Result
View All Result
Eurasiatoday
KG | RU | KZ
No Result
View All Result

Каспий маңы елдері НАТО-ның аймаққа келуіне қарсы

  • Әлем, Басты жаңалықтар, Сарапшы пікірі, Саясат
  • 22 мая, 2026 18:25

Loading

Батыс пен Ресей арасындағы текетірес күшейген тұста, Каспий маңы мемлекеттері өз аймағында НАТО күштерінің бой көрсетуін экономикалық тұрақтылық пен энергетикалық қауіпсіздікке төнген тікелей қауіп  санайды.

Каспий теңізінің құқықтық мәртебесі туралы конвенция — Каспий маңы мемлекеттері арасындағы халықаралық келісім.

Құжатқа 2018 жылдың тамыз айында Қазақстанның Ақтау қаласында өткен осы елдер көшбасшыларының бесінші саммитінде Иран, Ресей, Түркіменстан, Қазақстан және Әзірбайжан басшылары қол қойды.

Тақырыпқа орай:

Йемен Сауд Арабиясының порттарына шабуыл жасай алады

Йемен Сауд Арабиясының порттарына шабуыл жасай алады

21.11.2026

Иранның Әзірбайжандағы бұрынғы елшісі Мохсен Пак Айин «Eurasia Today» басылымына берген арнайы сұхбатында бұл құжат ұзақ жыл бойы жағалаулаудағы мемлекеттер арасындағы даулы мәселе болып келген Каспий теңізінің құқықтық режимін реттеудегі маңызды қадамға айналғанын мәлімдеді.

Негізгі уағдаластықтар мен қауіпсіздік мәселелері

Келісім аясында бірнеше негізгі мәселе бойынша консенсусқа қол жеткізілді, оның ішінде: аймақтан тыс мемлекеттердің қарулы күштерінің Каспийде болуына тыйым салу;

Теңіз кеңістігін тек Каспий маңы елдерінің туы астындағы кемелердің ғана пайдалану принципі;

Каспий маңы мемлекеттерінің аумағын шетелдік әскери күштерді орналастыру үшін бермеу туралы ереже.

Бұл ережелерді бұған дейін Иран тарапы жүйелі түрде қолдап келді.

Құжатта Каспий маңы мемлекеттері аймақ қауіпсіздігін өздігінен қамтамасыз етуі тиіс екендігі және Каспий теңізінің милитаризациялануына жол бермеуі керектігі баса айтылған. Тараптар сыртқы әскери күштердің қатысуы аймақтың тұрақтылығына, экономикалық мүдделеріне және энергетикалық қауіпсіздігіне қауіп төндіруі мүмкін деген ұстанымды басшылыққа алады.

Геосаяси контекст және НАТО факторы

Қазіргі халықаралық жағдайды, соның ішінде Украинадағы соғыс пен Батыс елдері және Ресей арасындағы бәсекелестіктің күшеюін ескере отырып, мәтінде НАТО-ның шығысқа қарай ықтимал жылжуы және оның Каспий аймағына әсері туралы алаңдаушылық атап өтіледі.

Экономикасы негізінен мұнай мен газ өндіруге және оны экспорттауға тәуелді Каспий бассейні елдері энергетикалық ресурстарды тасымалдауға қауіп-қатер тудыруы мүмкін сыртқы әскери күштердің ықпалының артуына мүдделі емес.

Сонымен қатар, бұған дейін Әзірбайжан НАТО әскерлерін Ауғанстаннан шығару кезінде бұл ұйымның әскери жүктерін Каспий теңізі мен өз аумағы арқылы транзиттеуге қарсы шыққаны да еске салынады.

Жалпы алғанда, Каспий теңізін милитаризациялау және аймақта НАТО-ның болуы мүмкіндігі қазіргі уақытта нақты тәжірибелік перспектива ретінде қарастырылмайды. Бұл мәселе көбінесе саяси дискуссиялар мен ақпараттық қысым сипатына ие.

Ақтау конвенциясы Каспий мәртебесіне қатысты ең түйткілді мәселені шешкенімен, ресурстарды бөлісу және оларды пайдалану ережелерін анықтау процесін толықтай аяқтаған жоқ. Негізгі даулар құқықтық өрістен экономикалық-энергетикалық және экологиялық салаға ауысты.

Каспий теңізінің құқықтық мәртебесі туралы конвенцияға қол қойылғаннан кейін де Каспий маңы мемлекеттері арасында даулы болып қала беретін немесе толық реттелмеген негізгі мәселелер:

теңіз түбі мен қойнауын делимитациялау — бұл әлі күнге дейін шешімін таппаған ең басты түйіткілді мәселе;

мұнай-газ кен орындарына қатысты даулар;

теңіз шекаралары мен кеме қатынасының ережелері;

Каспийдің экологиялық мәртебесі.

Бұл тұжырымдар Конвенцияның өз мәтініне және халықаралық ұйымдар мен зерттеу орталықтарының (мысалы, ЭЫДҰ (OECD), Дүниежүзілік банк, Халықаралық дағдарыс тобы (ICG), Стокгольм халықаралық бейбітшілікті зерттеу институты (SIPRI) материалдарына және Каспий бойынша бейінді заңгерлік шолуларға) негізделген.

FacebookTwitterWhatsApp
Подпишитесь и получайте новости первыми​
FACEBOOK
INSTAGRAM
YOUTUBE

Ұқсас жаңалықтар

Йемен Сауд Арабиясының порттарына шабуыл жасай алады

Йемен Сауд Арабиясының порттарына шабуыл жасай алады

21.11.2026
Тәжікстан мен Иран су үнемдеу технологияларын енгізу перспективаларын талқылады

Тәжікстан мен Иран су үнемдеу технологияларын енгізу перспективаларын талқылады

21.11.2026
Шэньчжэньдегі АТЭС саммитіндегі жетекші державалар көшбасшыларының кездесуі әлемнің назарын аударды

Шэньчжэньдегі АТЭС саммитіндегі жетекші державалар көшбасшыларының кездесуі әлемнің назарын аударды

21.11.2026
АҚШ Сингапур мен Малайзияға Иранға салынған санкцияларға қатысты ескерту жасады

АҚШ Сингапур мен Малайзияға Иранға салынған санкцияларға қатысты ескерту жасады

21.11.2026
Язан Абуши: Израиль табиғатты қорғау сылтауымен саясат жүргізіп отыр

Язан Абуши: Израиль табиғатты қорғау сылтауымен саясат жүргізіп отыр

21.11.2026
Сақшылар корпусы Бас қолбасшының географиялық шектеусіз бұйрығын орындауға толық дайын

Сақшылар корпусы Бас қолбасшының географиялық шектеусіз бұйрығын орындауға толық дайын

20.11.2026
Бақайи: Химиялық қару жасау белгілері бар деген мәлімдеме — ескі тәсілдің қайталануы

Бақайи: Химиялық қару жасау белгілері бар деген мәлімдеме — ескі тәсілдің қайталануы

20.11.2026
ҰҚШҰ  — БҰҰ-ның лаңкестікпен күрестегі маңызды стратегиялық серіктесі

ҰҚШҰ  — БҰҰ-ның лаңкестікпен күрестегі маңызды стратегиялық серіктесі

20.11.2026
Трамп Иранға қарсы соғыс ашуға асықпайтынын мәлімдеді

Трамп Иранға қарсы соғыс ашуға асықпайтынын мәлімдеді

20.11.2026

Басты жаңалықтар

Тәжікстан мен Иран су үнемдеу технологияларын енгізу перспективаларын талқылады

Тәжікстан мен Иран су үнемдеу технологияларын енгізу перспективаларын талқылады

21.11.2026
Шэньчжэньдегі АТЭС саммитіндегі жетекші державалар көшбасшыларының кездесуі әлемнің назарын аударды

Шэньчжэньдегі АТЭС саммитіндегі жетекші державалар көшбасшыларының кездесуі әлемнің назарын аударды

21.11.2026
Бақайи: Химиялық қару жасау белгілері бар деген мәлімдеме — ескі тәсілдің қайталануы

Бақайи: Химиялық қару жасау белгілері бар деген мәлімдеме — ескі тәсілдің қайталануы

20.11.2026
Трамп Иранға қарсы соғыс ашуға асықпайтынын мәлімдеді

Трамп Иранға қарсы соғыс ашуға асықпайтынын мәлімдеді

20.11.2026
БҰҰ Халықаралық соты Мьянманы рохинджа халқына қарсы геноцид жасады деп таныды

БҰҰ Халықаралық соты Мьянманы рохинджа халқына қарсы геноцид жасады деп таныды

20.11.2026
Батыс Ресей, Қытай және АҚШ көшбасшыларының саммитіне баға берді

Батыс Ресей, Қытай және АҚШ көшбасшыларының саммитіне баға берді

20.11.2026

Валюта бағамы

Экономика

Йемен Сауд Арабиясының порттарына шабуыл жасай алады

Йемен Сауд Арабиясының порттарына шабуыл жасай алады

21.11.2026
Тәжікстан мен Иран су үнемдеу технологияларын енгізу перспективаларын талқылады

Тәжікстан мен Иран су үнемдеу технологияларын енгізу перспективаларын талқылады

21.11.2026
АҚШ Сингапур мен Малайзияға Иранға салынған санкцияларға қатысты ескерту жасады

АҚШ Сингапур мен Малайзияға Иранға салынған санкцияларға қатысты ескерту жасады

21.11.2026
Язан Абуши: Израиль табиғатты қорғау сылтауымен саясат жүргізіп отыр

Язан Абуши: Израиль табиғатты қорғау сылтауымен саясат жүргізіп отыр

21.11.2026
Демократ сенатор Адам Шифф АҚШ-тың қаржы шығыны артқанын мәлімдеді

Демократ сенатор Адам Шифф АҚШ-тың қаржы шығыны артқанын мәлімдеді

20.11.2026
БҰҰ Халықаралық соты Мьянманы рохинджа халқына қарсы геноцид жасады деп таныды

БҰҰ Халықаралық соты Мьянманы рохинджа халқына қарсы геноцид жасады деп таныды

20.11.2026

Eurasia Today

Біздің серіктестер

Slide 1
Slide 2
Next Post
Пәкістан Таяу Шығыстағы соғысты тоқтатуға күш салуда

Пәкістан Таяу Шығыстағы соғысты тоқтатуға күш салуда

  • Басты бет
  • Саясат
  • Экономика
  • Қоғам
  • Әлем
  • Мәдениет
  • Орталық Азия
  • Ғылым
  • Туризм
  • Дiн
  • Спорт
  • Сурет
  • Бейне
© 2023 Eurasiatoday.
Барлық құқықтар сақталған.
Сайттың ескі нұсқасы

«EURASIA TODAY» сайтындағы материалдарды қайта басып шығару және көшіруге тек дереккөзге сілтеме жасаған жағдайда ғана рұқсат етіледі. Мәтіндік, фото, аудио және бейне материалдарды пайдалану тек авторлық құқық иесінің келісімі арқылы ғана мүмкін болады.

No Result
View All Result
  • Басты бет
  • Саясат
  • Экономика
  • Қоғам
  • Орталық Азия
    • Қырғызстан
    • Қазақстан
    • Өзбекстан
    • Тәжікстан
    • Түркіменстан
  • Әлем
    • Америка
    • Европа
    • Азия
    • Батыс Азия
    • Россия
  • Мәдениет
  • Туризм
  • Ғылым
  • Дiн
  • Спорт
  • Біз туралы

«EURASIA TODAY» сайтындағы материалдарды қайта басып шығару және көшіруге тек дереккөзге сілтеме жасаған жағдайда ғана рұқсат етіледі. Мәтіндік, фото, аудио және бейне материалдарды пайдалану тек авторлық құқық иесінің келісімі арқылы ғана мүмкін болады.