Атом Қуаты Халықаралық Агенттігінің Бас директоры Рафаэль Гросси Иранмен сындарлы ымыраға келетін мүмкіндіктің бар екенін мәлімдеді.
Гросси өзінің жуырдағы Тегеран сапарында Иран Президенті және СІМ-мен кездесіп, сөйлескенін тілге тиек етіп: «Бұл сындарлы ымыраға келетін мүмкіндіктің бар екенін көрсетті»,- деді.
Гросси кеше, дүйсенбі күні АҚХА Басқарма кеңесінің тоқсан сайынғы отырысында сөйлеген сөзінде: «Иранның материалдар, жұмыстары мен ядролық материалдармен былғанған нысандары туралы мәлімдемелері Агенттіктің мәліметтеріне қайшы. Иранның 60 пайыздық таза уран қоры 275 килограммға өсті», — деген уәж айтты.
Стенограммасы АҚХА-нің интернет сайтында жарияланған сөзінде Гросси былай деген: «Менің соңғы баяндамамнан бері Иранның 60% U-235 деңгейіне дейін байытылған уран қоры өткен тоқсандағы 182 кг-нан 275 кг-ға дейін өсті.
Иран уранды осы деңгейге дейін байытатын ядролық қарусыз жалғыз ел. Бұл мені қатты алаңдатады» деді.
Гросси Иранның қайтарымды әрекеттері Америка ядролық келісімнен біржақты түрде шығып, өзі Американың санкцияларына ұшырап, Еуропа елдері «Ортақ қадам» ядролық жан жақты келісімінің 36-бабына сәйкес, Иранмен келісімдерін орындамай, сауда саласындағы байланысты қалпына келтірудегі уәделерін жалтаруына жауап ретінде жүзеге асырылғанын, Иранды келісімдегі ерікті міндеттемелерінен алшақтату үшін бес қадамды қамтыған жағдайды ескерместен былай деді: «Иранның «Ортақ қадам» жан жақты ядролық бағдарламасындағы өзінің міндеттемелерін, соның ішінде Қосымша протоколды тоқтатып қойғанына төрт жылдан асып барады.
Иран NPT келісіміндегі тиісті барлық материалдар мен әрекеттері мен нысандарды жариялағанын айтады. Иран өзінің Ядролық кепілдіктері туралы келісімі бойынша талап етілетін барлық ядролық материалды, әрекеттерді және орындарды жариялағанын мәлімдеді. Дегенмен, бұл мәлімдеме Агенттіктің Ирандағы жарияланбаған жерлерден антропогендік уран бөлшектері туралы тұжырымдарына сәйкес келмейді. Агенттік ядролық материалдың немесе ластанған жабдықтың ағымдағы орнын(дарды) білуі керек.
Сондай-ақ, Иран есепке алмаған Джабер Ибн Хаян көп мақсатты зертханасында жүргізілген уран металын өндіру эксперименттеріне қатысты уранның материалдық балансында сәйкессіздік бар.
Мұндай әрекеттерді іске асыруды тоқтатқанын мәлімдеген Иран әлі күнге дейін Иран үшін заңды міндеттеме болып табылатын өзгертілген 3.1 Кодексін іске асырмайды.
Мен кеплдік мәселелерінің әлі шешілмегеніне қатты алаңдаймын. Олар Иранның жан-жақты кепілдік туралы келісімі бойынша міндеттемелерінен туындайды. Агенттік Иранның ядролық бағдарламасының тек бейбіт мақсатта екендігіне кепілдік беретін жағдайда болуы үшін шешілуі керек.
Мен Иранның Агенттіктің қосымша төрт тәжірибелі инспекторын тағайындауды қабылдауға дайын екенін білдіргеніне қарамастан, олардың тағайындауын қабылдамағанына қатты өкінемін.
2023 жылғы 4 наурыздағы Иран мен Агенттік арасындағы Бірлескен мәлімдемені жүзеге асыруда айтарлықтай ілгерілеушілік байқалмады. Мен Иранды бірлескен мәлімдемені байсалды түрде дереу іске асыруға шақырамын.
Басқарма кеңесінің 2024 жылғы қарашадағы қарарындағы сұрауына жауап ретінде мен Иранның ядролық бағдарламасына қатысты өткен және қазіргі шешілмеген мәселелерге байланысты мәлімделмеген ядролық материалдың болуы мен қолданылуына қатысты толық және жаңартылған есеп ұсынамын.
Нақты прогреске жету үшін жоғары деңгейдегі қатысу қажет. Өткен қарашадағы Тегеранға сапарым және Президент Масуд Пезешкианмен және Сыртқы істер министрі Аббас Арақчимен кездесуім сындарлы ымыраға келетін мүмкіндік бар екенін көрсетті. Мен оларды жақын арада қайта көремін және тиімді диалог пен нақты нәтижелерге қол жеткіземіз деп үміттенемін».












