АҚШ Әскери-теңіз күштерінің бұрынғы кеңесшісі Трамп туралы жағымсыз пікір білдіріп, оны хабарсыз, ұстамсыз және құқық үстемдігіне төнген қауіп деп атады.
АҚШ Әскери-теңіз күштерінің бұрынғы заң кеңесшісі Альберто Мораның бұрынғы әріптестерімен әңгімесі Дональд Трамптың тұлғасына жаңаша көзқараспен қарауға мүмкіндік берді. Мора Трампты тек шындықтан алшақ адам ғана емес, сонымен қатар елді басқаруға қажетті зияткерлік қабілеті жоқ тұлға деп санайды.
Ол Израильдің The Marker экономикалық газетіне берген сұхбатында былай деді: «Трамп өте сауатсыз. Оның Америка тарихы мен құндылықтары туралы ешқандай түсінігі жоқ. Ол Екінші дүниежүзілік соғыста не болғанын түсіндіріп бере алмайды, тіпті Бірінші дүниежүзілік соғыста кімдердің соғысқанын да білмейді. Ақ үйде онымен тығыз жұмыс істеген генерал маған Трамптың сырттай көрінгеннен әлдеқайда ақымақ екенін айтты».
Мора бұл жағдайдың салдары туралы қатаң ескерту жасап: «Бізде іс жүзінде ешқандай тежеуші күші жоқ президент бар. Конгресс сал болып қалған, Жоғарғы Сот президенттің өкілеттігін кеңейтті, ал Трамп өзіне бағынышты кез келген адамға кешірім жасауға уәде береді. Бұл Американың заңсыз елге айналуының нақты қаупі», деді.
Заңгер Трамптың өмірлік мақсаты билік пен меншік екенін баса айтып: «Мұндай адам әлемдегі ең қуатты армияны басқарған кезде, бұл тек Америка үшін ғана емес, бүкіл халықаралық жүйе үшін қауіпті» деді.
Мора сонымен қатар Трамптың Гренландияны аннексиялау жоспарының астарында қауіпсіздіктен гөрі коммерциялық мүдде жатқанын айтты: «Екінші дүниежүзілік соғыстан бері Гренландияның АҚШ-тың бірде-бір қауіпсіздік талабын қабылдамамаған кезі болған емес. Бұл Трамптың миллиардер достарына пайда әкелуі мүмкін жылжымайтын мүлік келісімі сияқты меншік мәселесі».
Ол кезде көпшілік бұл қауіптің барлығын уақытша еркелік деп қабылдағанын еске салды: «Ешкім Америка президенті НАТО-ға мүше елді ашық түрде қорқытады деп ойламаған еді. Бірақ Трамптан кейін бұл жағдай енді қиял емес».
Мора АҚШ Конгресінің 2023 жылдың соңында қабылдаған заңына да тоқталды. Бұл заң президентке Сенаторлардың үштен екісінің келісімінсіз немесе арнайы заңсыз АҚШ-ты НАТО-дан шығаруға немесе мүшелігін тоқтатуға тыйым салады. Бұл заңның қабылдануына Трамптың билікке қайта келуі және оның соңғы ғасырдағы ең маңызды халықаралық одақты әлсірету әрекетінен қауіптену себеп болды. «Бұған дейін мұндай заңның қажеті болмаған еді. 1949 жылдан бері НАТО-ны президенттен қорғау керек болады деп ешкім ойламаған.»
Мораның қорытындысы бойынша, заң мен нормаларды сыйламаушылық әскери одақтарда, армияда және Американың легитимділігі туралы жаһандық түсінікте терең тамыр жайған. «Сайлаудан кейін белсенді әскери қызметкерлер маған хабарласып, Буш дәуіріндегі азаптау мәселелерімен жұмыс істеу тәжірибемнен сабақ алуды өтінді. Содан кейін ұлықтау рәсімі мен тағайындаулар басталды. Біздің көргеніміз — Пентагондағы құқық үстемдігіне жасалған ауқымды және қатыгез шабуыл болды. Әскери заңдарға, заңгерлерге және барлық нормаларға деген терең құрметсіздік байқалды».
Соңында Мора Трамп сияқты президентті тізгіндеудің әдеттегі әдістері тиімсіз екенін түсінді: қазіргі Конгрессте жаңа заңдар қабылдау мүмкін емес, ал нормаларға сену пайдасыз. Жалғыз заңды механизм — АҚШ Мемлекеттік хатшысы Марко Рубио қолдаған және Трамптың билікті асыра пайдалануын қайталауға жол бермейтін заң.
Мора сөзін былай қорытындылады: «Бұл — ессіздік. Республикалық партияда не болғанын түсінудің жалғыз жолы осы. Бұл партия бір адамның бақылауында және оған қарсы шығу саяси суицид екенін бәрі біледі».












