АҚШ-ның президенті Дональд Трамп пен Украина президенті Владимир Зеленскийдің Ақ Үйдегі кездесуі айтыс-тартысқа ұласты.
Ақ Үйде шулы күн өтті. Америка мен Украина басшылары кеше, жұма күні теледүрбілердің алдында айтысқа түсті. Трамптың орынбасары Джей Ди Вэнс те айтысқа араласып, өзінің басшысын барынша қорғады.
Дау-дамай Ақ Үйде тілшілер мен Трамп және Зеленский арасындағы сауал-жауаптардан кейін басталды. Трамп өз қатынасын қорғап, соғыстағы екі тарап арасында бір келісімге келуге күш салатыны туралы айтқан жерде басталды.
Трамп: «Егер мен екеуімен де (Путинмен де, Зеленскиймен де) қарым-қатынасты сақтамағанымда, ешқандай мәміле жасалмайды. Сіз менен Путин туралы қорқынышты сөздер айтқанымды, содан кейін: «Сәлем, Владимир! Біздің келісіміміз қалай?» деп айтқанымды қалайсыз. Бұлай болмайды. Мен Путинмен одақтас емеспін. Мен ешкіммен одақтас емеспін. Мен Америка Құрама Штаттарымен одақтаспын. Бүкіл әлемнің игілігі үшін… Мен әлеммен одақтаспын. Мен мұны аяқтағым келеді», — деді.
Вэнс: Мен бұған жауап бергім келеді. Қараңызшы, Америка Құрама Штаттарында төрт жыл бойы баспасөз конференцияларында Владимир Путин туралы қатты сөйлейтін президент болды. Содан кейін Путин Украинаға басып кіріп, елдің көп бөлігін жойды. Бейбітшілік пен өркендеуге апаратын жол дипломатия болар.
Біз Джо Байденнің жолын байқап көрдік. Кеудемізді соғып, Америка Құрама Штаттары Президентінің әрекетінен гөрі Америка Құрама Штаттары Президентінің сөзі маңыздырақ деген кейіп таныттық. Американың дипломатиямен айналысуы Американы ұлы елге айналдырады. Бұл Президент Трамп істеп жатқан нәрсе», — деді.
Зеленский: Жарайды. Ол біздің аумақты, Украинаның үлкен бөлігін, шығыстың бір бөлігі мен Қырымды басып алды. Оны 2014 жылы басып алды. Сонымен, көп жыл бойы мен Байденді ғана айтып отырған жоқпын, ол кезде Президент Обама, одан кейін президент Трамп, одан кейін президент Байден, қазір президент Трамп. Құдай қаласа, енді президент Трамп оны тоқтатады. Бірақ 2014 жылы оған ешкім кедергі болған жоқ. Ол жай ғана басып алып, тартып алды. Ол байланыс желісіндегі адамдарды өлтірді, білесіз бе?
Иә, бірақ 2014 жылдан 2022 жылға дейін жағдай бұрынғыдай болды, адамдар байланыс желісінде қырылып жатты. Оны ешкім тоқтатпады. Онымен келіссөздер жүргізгенімізді, көптеген келіссөз жүргізгенімізді, көпжақты келіссөздер жүргізгенімізді білесіздер. Біз онымен қол қойдық. Мен жаңа президент ретінде 2019 жылы онымен келісімге қол қойдым. Мен онымен, Макронмен және Меркельмен қол қойдым. Біз атысты тоқтату туралы келісімге қол қойдық. Олардың бәрі маған оның ешқашан кетпейтінін айтты. Біз онымен газ келісімшартына қол қойдық… Иә, бірақ содан кейін ол атысты тоқтату келісімін бұзды. Ол біздің адамдарымызды өлтірді, тұтқындарды алмастырған жоқ. Біз тұтқындарды алмастыру туралы келісімге қол қойдық, бірақ ол мұны істемеді. Сіз қандай дипломатия туралы айтып отырсыз, Джей Ди, сіздің айтпағыңыз не?
Вэнс: Мен сіздің еліңіздің жойылуын тоқтататын дипломатия түрі туралы айтып отырмын.
Президент мырза, сізге деген құрметіме қарамастан «Сопақ кабинетке» келіп, америкалық БАҚ алдында осы мәселені талқылауға тырысуыңызды құрметсіздік деп ойлаймын. Енді сіз кадр мәселесіне байланысты әскерге шақырылғандарды майдан шебіне шығуға мәжбүрлейсіз. Осы жанжалды тоқтатуға тырысқан президентке алғыс айту керек» деді.
Зеленский: Бізде қандай проблема бар екенін көру үшін Украинаға келіп көрдіңіз бе?
Вэнс: Мен репортаждардан көрдім. Сіз адамдарды әкелген кезде не болатынын білемін. Сіз оларға үгіт-насихаттық тур жасайсыз, президент мырза. Әскерге адамдарды тартуда қиындық бар дегенмен келісесіз бе? Сіз Америка Құрама Штаттарының «Сопақ» кеңсесіне кіріп, сіздің еліңіздің жойылуына жол бермеуге талпыныс жасап жатқан әкімшілікке шабуыл жасауды жөн санайсыз ба?
Әлеуметтік желінің кейбір қолданушылары Зеленский Вэнстің сөзін тыңдап отырған кезде украин тіліндде оны сыбап отырғанын жазды.
Зеленский: Көп мәселе көтерілді. Біріншіден, соғыс кезінде барлығында қиындық болады. Тіпті сіздерде де, бірақ сіздерде әдемі мұхит бар. Сіздер оны қазір сезбейсіздер, бірақ болашақта сезінесізде. Құдайға шүкір, сіздерде соғыс жоқ»
Трамп: Сіз мұны білмейсіз. Сіз білмейсіз… Бізге қандай сезімде болатынымызды айтпаңыз. Біз мәселені шешуге тырысамыз. Бізге өзімізді қалай сезінетінімізді айтпаңыз.
Зеленский: Мен саған айтпаймын, сұраққа жауап беремін…
Трамп: Өйткені сіз мұны талап ете алмайсыз. Мұны есте сақтаңыз. Сіз өзімізді қалай сезінетінімізді айта алмайсыз …Біз өзімізді жақсы сезінеміз…
Сіз қазір өте жақсы жағдайда емессіз. Сіз өзіңізге өте нашар жағдайға түсуге мүмкіндік бердіңіз. Ол бұл туралы дұрыс айтты. Сіздің жағдайыңыз жақсы емес. Сізде қазір ешқандай көзір жоқ. Бізбен бірге сізде көзір болады.
Зеленский: Мен карта ойнамаймын. Көзір жоқ… Көзір жоқ, Президент мырза. Мен мүлдем байсалдымын …
Трамп: Енді сіз… карта ойнайсыз. Миллиондаған адамның өмірімен ойнайсыз. Сіз Үшінші дүниежүзілік соғыспен ойнайсыз. Сіз Үшінші дүниежүзілік соғыспен ойнайсыз. Ал сенің істеп жүргенің елге, мына елге құрметсіздік. Ол сізді көпшіліктің айтқанынан әлдеқайда көп қолдады.
Вэнс: Осы уақыт ішінде сіз алғыс айттыңыз ба?
Зеленский: Көп рет.
Вэнс: Жоқ, бұл жерде…
Зеленский: Тіпті бүгін де.
Вэнс: Жоқ, осы кездесуде айттыңыз ба? Сіз Пенсильванияға барып, қазан айында оппозиция үшін үгіт жүргіздіңіз. Америка Құрама Штаттарына және сіздің еліңізді құтқаруға тырысып жатқан президентке алғыс айтыңыз» деді.
Зеленский: Өтінемін, егер сіз соғыс туралы қатты сөйлесеңіз…
Трамп: Ол қатты сөйлемейді. Ол қатты сөйлемейді. Сіздің еліңіз үлкен қиыншылықта.
Зеленский: Бола ма? Маған жауап беруге бола ма?
Трамп: Бір минут күте тұрыңыз. Жоқ, жоқ. Сіз көп сөйледіңіз. Сіздің еліңіз үлкен қиыншылықта.
Зеленский: Мен білемін. Мен білемін.
Трамп: Сіз жеңіп жатқан жоқсыз. Бұл жерде сіз жеңіп жатқан жоқсыз. Біздің арқамызда сіздің бұл жағдайдан дұрыс шығатын мүмкіндігіңіз бар.
Зеленский: Президент мырза, біз өз елімізде қаламыз, біз күшті болып қала береміз. Соғыс басталғалы жалғыз қалдық, шүкіршілік етеміз. Осы кабинетте сізге рахмет айттым.
Трамп: Сіздер жалғыз болған жоқсыздар. Сіздер жалғыз емес едіңіздер. Біз сіздерге осы ақымақ президент арқылы 350 миллиард доллар бердік…
Біз сіздерге әскери техника бердік. Сіздердің адамдарыңыз ержүрек. Олар біздің әскерді пайдалануға мәжбүр болды… Егер сіздерде біздің әскери техникамыз болмағанда, бұл соғыс екі аптада бітер еді.
Зеленский: «Үш күнде». Мен мұны Путиннен естідім. Үш күнде…
Трамп: Мен сізге айтайын, былай мәміле жасау өте қиын.
Вэнс: Тек алғыс айтсаң болғаны.
Зеленский: Мен Америка халқына сан рет рахмет айттым.
Вэнс: Келіспеушіліктердің бар екенін мойындаңыз. Сіздікі жқн емес болған жағдайда америкалық бұқаралық ақпарат құралдары алдында айтысудың ашудың орнына осы келіспеушіліктерді шешейік. Сіздің қателескеніңізді білеміз.
Трамп: Бірақ көріп тұрсыз ба, менің ойымша, американдықтардың не болып жатқанын көруі пайдалы. Менің ойымша, бұл өте маңызды. Сондықтан мен мұны ұзақ уақыт қолдадым. Сіз риза болуыңыз керек …
Зеленский: Мен ризамын…
Трамп: Сіздедің көзірлеріңіз жоқ. Сіздер сонда жерленгенсіздер. халқыңыз қырылып жатыр, сарбазыңыз таусылып жатыр… Тыңдаңыз. Сіздің сарбаздарың таусылып жатыр. Сонда да сіз бізге: «Мен атысты тоқтатқым келмейді, атысты тоқтатуды қаламаймын, мен кеткім келеді. Мен мұны қалаймын …» дейсіз. Қараңызшы, егер сіз дәл қазір атысты тоқтатуға қол жеткізе алсаңыз, мен сізге айтамын, оқ атылмауы үшін және сіздің адамдарыңыз өлмеуі үшін оны қабылдайсыз.
Зеленский: Әрине, біз соғысты тоқтатқымыз келеді.
Кепілдікпен. Атысты тоқтату туралы халқымыздан сұраңыз, олар не ойлайды? Бұл туралы олардың не ойлайтыны сізге маңыззды емес пе?
Трамп: Ол мен емес едім. Бұл менімен болған жоқ. Бұл Байден деген өте ақылды емес жігітпен болды. Бұл Обамамен болды…
Зеленский: Бұл сіздің елдің президенті болды.
Трамп: Кешіріңіз, бұл Обамамен болды. Ол сіздерге көрпе берді, мен сізге Javelins бердім. Сіз көбірек риза болуыңыз керек. Өйткені, мен сізге айтайын. Сіздің көзіріңіз жоқ. Бізбен бірге сізде көзір бар. Бірақ бізсіз сізде көзір болмайды.
Мәміле жасау қиын болады. Өйткені көзқарас өзгеруі керек.
Айта кетейік, Зеленский Вашингтонға Америкаға Украина кеніштерінен сирек кездесетін элементтерді шығаруға қолжетімділік қалыптастыратын келісімге қол қою үшін барған болатын.












