Бақайи ядролық мәселеде Иран мен сионистік режимге қатысты Гроссидің қос стандартын қатаң сынады.
Иран Сыртқы істер министрлігінің ресми өкілі Исмаил Бақайи Атом Қуаты Халықаралық агенттігінің Бас директоры Рафаэль Гроссидің Иранның бейбіт ядролық бағдарламасы мен сионистік режимнің ядролық қару бағдарламасына қатысты Агенттіктің екіжақты әрекетін ақтау мақсатында айтқан сөзіне реакция білдірді.
Атом Қуаты Халықаралық агенттігінің Бас директоры Рафаэль Гросси: «… Ешқандай қос стандарт жоқ. Егер Израиль Ядролық қаруды таратпау туралы шарттың (NPT) мүшесі болғанда, мен Иран мен Израильге әртүрлі қарасам, сонда ғана қос стандарт болар еді», — деп мәлімдеді.
Бұл жауап мемлекеттердің ресми құқықтық мәртебесін институционалдық жауапкершілік пен бейтараптық қағидатымен шатастырады. Негізгі сұрақ мынада: ядролық арсеналы бар басқыншы әрі геноцид режим неліктен әлі күнге дейін Агенттіктің кешенді кепілдіктер жүйесінен тысқары қалып отыр және бұл жағдайды ядролық қаруды таратпау режимінің жарияланған мақсаттарымен қалай үйлестіруге болады?
Гроссидің Таяу Шығысқа қатысты 1995 жылғы маңызды қарарға көзжұмбайлық танытқаны байқалады. АҚШ, Ресей және Ұлыбританияның мақұлдауымен қабылданған бұл қарар Таяу Шығыстағы барлық елден Ядролық қаруды таратпау туралы шартқа қосылуды және өздерінің барлық ядролық нысандарын Агенттіктің бақылау жүйесі аясына енгізуге шақырды.
2000 жылғы Ядролық қаруды таратпау туралы шартты қарау конференциясы да Израильдің осы шартқа қосылуы мен жаппай кепілдіктерді қабылдауының маңыздылығын қуаттады. Бұл қарар Ядролық қаруды таратпау туралы шартты мерзімсіз ұзартуға негіз қалаған келісімдер кешенінің ажырамас бөлігі болды.
Сондықтан Израильдің бұл шартқа қосылу мәселесі жаңа саяси талап емес, қайта ядролық қаруды таратпау жүйесінің қалыптасу негізін құраған тарихи міндеттемелер мен уағдаластықтардан басталған.
Атом энергиясы жөніндегі халықаралық агенттік осы құқықтық айырмашылыққа сүйене отырып, шарттың әмбебап мүшелікке қол жеткізе алмауына және соның салдарынан аймақтың ядролық қауіпсіздігі саласында теңсіздіктің туындауына қатысты мәселелерді назардан тыс қалдыра алмайды.
Егер Ядролық қаруды таратпау туралы шартқа мүшелік Иранды жауапкершілікке тартудың негізі болса, онда Израильдің мүше болмауы да бұл режимнің шартқа қосылуы мен жаппай кепілдіктерді қабылдауы жөніндегі талапқа қарсы тұрақты қалқанға айналмауы тиіс.
Агенттіктің бейтараптығын бұл мекеме осы шеңберден тыс қалған елдерге қатысты ядролық қаруды таратпау жүйесінің сәтсіздігіне үнсіз қарап отырған кезде тек қазіргі мүшелерінің міндеттемелерін орындау тәсілі бойынша ғана өлшеуге болмайды.
Агенттіктің қос стандарттары мұнымен шектелмейді. Гросси Украинадағы Запорожье атом электр станциясындағы оқиғаларға қатысты: «Мен станцияның ішінде немесе оның маңындағы кез келген зорлық-зомбылық әрекетін айыптаймын», — деп ашық мәлімдеді.
Алайда АҚШ пен Израиль Иранның ядролық нысандарын бомбалағаннан кейін ол “ядролық нысандарға шабуыл жасамау керек” деген жалпы ұстаным білдірумен шектеліп, бұл шабуылдарды жасаушыларды ашық айыптаудан бас тартты.
Гросси бір жағдайда «айыптаймын» деген сөзді ашық қолданып, ал екінші жағдайда сақтықпен әрі шартты түрде сөйлегенде, қос стандарт айқын байқалады.
Мұндай тәсіл Атом энергиясы жөніндегі халықаралық агенттіктің беделіне нұқсан келтіріп, ядролық қаруды таратпау жүйесінің негіздерін әлсіретеді.












