Соңғы кездері Орталық Азия Батыс назар аударған аймаққа айналды. Батыстың Орталық Азияға қатысты мүддесі неде?
Бұл туралы Өзбекстандағы Ma’no зерттеу бастамалары орталығының директоры Бахтияр Ергашев «Sputnik на русском» YouTube арнасының эфирінде тілші Кирилл Орловпен сұхбатында негізгі ойларымен бөлісті.
Сарапшы жуырда «Голос Америки» интернет ресурсында АҚШ пен Қытай арасындағы қайшылықтар туралы жарияланған мақалада Орталық Азияға қатысты дерек жөнінде пікірін білдірді.
АҚШ-тың Орталық Азия елдеріндегі қазба байлықтарына қатысты мүддесі және бес елдің пайдалы қазбаларын елден көбірек шығару жоспарының бүгінде жүзеге асуы жөнінде қойылған сауалға сарапшы АҚШ пен Қытай арасындағы соңғы бәсекелестік жаңа деңгейге шыққан сәтте Қытай АҚШ-на қарсы экономикалық санкция сала бастағанын және Қытай қазба байлықтарға қарсы санкция енгізген сәтте АҚШ пен одақтастары жаңа серіктестер қажет екенін түсінгенін айтады.
Бахтияр Ергашевтің айтуынша, осылайша АҚШ-тың бар назары қазба байлықтарына бай Орталық Азия елдеріне ауған. Сарапшы Батыстың Орталық Азия елдеріне қызығушылығы туындаған сәтте шенеуніктері бірінен кейін бірі біртіндеп бес елге бақылау мақсатында сапарлап келгенін айтып:
«Батыс шенеуніктерінің уранға бай Қазақстанға, Өзбекстанға және Тәжікстанға ресми сапарлары былтыр жиіледі»,- дейді.
Сарапшының айтуынша, қазба байлықтарын Орталық Азиядан барынша көбірек шығаруды көздеген АҚШ Қазақстанның тау-кен секторына көбірек қызығушылық танытқан. Сарапшы осы орайда екі ел арасында алғашқы қадамдар жасалғанын да айтты.
Ергашев Батыс шенеуніктерінің Орталық Азия елдеріне сапарлары әлі де жиілей түседі деген болжамда. Себебі, уран бағасы өскен сайын Орталық Азия елдерімен, әсіресе Қазақстанмен бұл бағытта серіктестік орнатуға мүдделі елдердің қатары да арта түседі.
Ол АҚШ пен осы елдің одақтастарымен қатар, Ресейдің де Қазақстанмен уран өндіру саласындағы серіктестікті дамытуға, альянстар құруға, сондай-ақ, инвестиция салуға дайын екенін айтады.
Бахтияр Ергашев бұл жөнінде «Росатомның» бас директоры Алексей Лихачевтің Қазақстанның уран өндіруде бірінші орында тұрғанын және Ресей Қазақстанның тау-кен өндірісіне инвестиция салуға әзір екенін мәлімдеген сөзін мысал ретінде келтірді.
Сарапшы Ресей мен Еуропалық Одақтың әріптестігі мен санкцияларға тоқтала келе бүгінгі күні Ресейге қарсы салынған санкциялардың әсері 2022 жылдың өзінде байқалғанын айтады.
Ол Ресейге салынған санкциялар ішіндегі ең қауіптісін банк саласына, ақша аударымына байланысты салынған санкциялар деп атады. Ергашев банк саласындағы санкцияның қауіпті екенін ескерте келе, дәл осы салада күрделі мәселелер туындайтынын айтады.
Сарапшы Орталық Азия елдеріне қатысты сөзінің соңында, бес елдің үш ірі держава — Қытай, Ресей және Үндістанмен шектесетін бірегей аймақ екенін атап өтті.
Бахтияр Ергашевтің айтуынша, осы тұрғыда Орталық Азияға Қытай мен Ресей қалай қызығушылық танытса, АҚШ-тың да бес елге деген қызығушылығы дәл сондай.
Жалпы, соңғы екі жылда Батыс елдерінің Орталық Азияда ықпалын арттыруды күшейткенін байқауға болады.
Бүгінде Ресейдің Украинамен соғыста әлемдік саяси-экономикалық саладағы ықпалы әлсіреген сәтте, Орталық Азияға Қытай, АҚШ және Еуропалық Одақ елдері қызығушылық танытып отыр.


















