АҚШ-ның Иран маңындағы теңіз артерияларына қысымының күшеюі мен теңіз жолдарының бұғатталуы Қытай, Иран және Орталық Азия елдері арасындағы құрлықтық көлік дәліздерін жедел дамытуға түрткі болды.
Еуразия Тудейдің хабарлауы бойынша, бұл туралы сарапшы Алексей Кущ пікір білдірді.
Кущтің пікірінше, бұл бағыттағы инвестициялық портфель көлемі ондаған миллиард долларға жетеді. Жобалардың бір бөлігін Азия инфрақұрылымдық инвестициялар банкі қаржыландырады.
Құрлықтық дәліздердің дамуы Қырғызстан, Өзбекстан және Түрікменстан экономикасына қуатты серпін бере алады.
Азия елдерінің батыстық отарлық ықпалға түсуі тарихи тұрғыдан құрлықтағы ішкі сауда жолдарының әлсіреуімен және теңіз бағыттарының басымдыққа ие болуымен тұспа-тұс келді. Салдарынан, негізгі теңіз жолдары Испания, Португалия, Нидерланд, Ұлыбритания және АҚШ сияқты державалардың бақылауына өтті.
Бұл ретте Қытай құрлықтық еуразиялық держава ретінде ішкі сауда бағыттарын дамытуға басымдық беріп, бұл саясатты «Жаңа Жібек жолы» жобалары арқылы жүзеге асыруда. Қазірдің өзінде Қытайдан Орталық Азия елдері арқылы Иранға қатынайтын теміржол бағыты тұрақты жұмыс істеуде.
Қырғызстан аумағын басып өтетін жаңа теміржол құрылысы жүзеге асырылуда. Бұл аталмыш ел арқылы өтетін жүк ағынын бірнеше есеге арттыруға мүмкіндік береді.
Бұл бағыттардың дамуы өңірдегі транзиттік әлеуетті күшейтіп қана қоймай, жаңа экономикалық мүмкіндіктер ашады.
Қытай өткен жылы Сиань–Тегеран теміржол бағытын іске қосты. Жоспарланып отырған жаңа тармақ Қырғызстан арқылы өтіп, Қазақстандағы қолданыстағы бағытпен салыстырғанда тасымал жолын едәуір қысқартуға мүмкіндік береді.
Қазіргі жұмыс істеп тұрған бағыттың ұзындығы шамамен 10,4 мың шақырымды құрайды. Теміржол Қытайдан Иранға Қазақстан, Қырғызстан, Өзбекстан және Түрікменстан аумағы арқылы өтеді. Жүк жеткізу мерзімі шамамен 15 күн.
Иран Жетінші даму жоспары аясында теміржол транзитінің әлеуетін жылына 40 миллион тоннаға дейін жеткізуді көздеп отыр. Бұл бағыттағы негізгі хабтардың бірі — Иран мен Түрікменстан шекарасындағы Сарахс–Серахс өткелі. Түрікменстандағы Сарахс пен Ирандағы Серахс қалаларын байланыстыратын бұл шекара өткелінің өткізу қабілетін жылына 20 миллион тонна жүкке дейін арттыруға мүмкіндік бар.
Қытайдан келетін транзиттік жүктер үшін Иран бағыты «Орта дәлізбен» тікелей бәсекеге түседі. Аталған бағыт Қытайды Орталық Азия, Каспий теңізі және Оңтүстік Кавказ арқылы Еуропалық Одақ елдерімен байланыстырады.
Қытайды Иранмен байланыстыратын негізгі логистикалық хабтардың қатарында Түрікменстандағы Сарахс шекара өткелі, Ауғанстандағы Герат және Өзбекстандағы Бұхара бар. Герат пен Бұхара — теміржол және автомобиль көлігін біріктіретін мультимодальды логистикалық орталықтар.
Сарапшының пікірінше, Еуразиядағы құрлықтық көлік бағыттарының кеңеюі Орталық Азия елдерінің халықаралық транзиттік маңызын айтарлықтай арттырып, өңір экономикасына ауқымды инвестициялар тартуға жол ашады.

















