Иран биылғы ауыл шаруашылығы маусымында Ресей астығының басты сатып алушысы атанды.
Еуразия Тудейдің хабарлауы бойынша, бұл туралы «Агротрендтер шеберханасы» жобасының жетекшісі Николай Лычев мәлім етті.
Лычевтің айтуы бойынша, жеткізілім көлемінің күрт артуына Ресей экспортының Каспий теңізі бағытына қайта бағдарлануымен қатар Парсы шығанағы арқылы өтетін дәстүрлі логистикалық тізбектерді тоқтатқан Ормұз бұғазының жабылуы да тікелей әсер еткен.
Сарапшы Лычев: «Каспий бағыты Ресейге астық экспортын арттыруға мүмкіндік беретін табиғи буфер қызметін атқарды. Нәтижесінде Иран текетірес аймағын айналып өтіп, өз қажеттіліктері үшін астық сатып алуын үздіксіз жалғастыра алды», – деді.
Сарапшының пікірінше, негізгі фактор – экспорт ағынының Азов-Қара теңіз бағытынан Каспий бағытына ауысуы. Азов-Қара теңіз бассейнінде сауда кемелеріне жасалған дрон шабуылдары туындатқан логистикалық қиындықтар жаңа бағыттарды іздеуді талап еткен.
Ресейдегі Астрахань, Оля және Махачкала порттары қайта жабдықталып, қуаттылығы арттырылуының арқасында жүк айналымын едәуір ұлғайтты. Мәселен, соңғы уақытта өзен порттарынан Иранға тікелей жөнелтілетін жүк көлемі шамамен 20 есеге өскен. Осылайша, Каспий бағыты Ресейге астық өнімдерін кедергісіз экспорттауға мүмкіндік беретін сенімді табиғи буферге айналды. Бұл Иранға АҚШ-пен текетірес аймақтарын айналып өтіп, өз қажеттіліктері үшін астық сатып алуды тұрақты түрде жалғастыруға жол ашты.
Дегенмен, сарапшы Каспий бағытының бірқатар шектеулері бар екенін де ескертті. Атап айтқанда, порттардың өткізу қабілеті шектеулі және Иранның теміржол инфрақұрылымы әлі де тиісті деңгейде дамымаған.
Сарапшы жеткізілім құрылымына да ерекше назар аударды. Мәселен, Иран негізінен мал шаруашылығының қажеттілігі үшін жемдік дақылдарды белсенді түрде сатып алуда. Импорт құрылымында бірінші орынға жүгері, екінші орында – арпа, ал одан кейінгі сатыда ғана бидай тұр.
Лычев: «Уақыт өте келе бұл құрылым бидайдың үлесі арта түсетін бағытта өзгеруі мүмкін. Себебі бидай да – мал азығына қажетті жүгері сияқты маңызды өнім. Сондай-ақ, жүгеріні жеткізу мүмкіндігі шектеулі.Ал бидай – Ресейдің ең ірі экспорттық ауыл шаруашылығы өнімі», – деді.
Сарапшының бағалауынша, 2026-2027 жылғы ауыл шаруашылығы маусымында Ресей 54,7 млн тонна астық экспорттауы мүмкін. Оның ішінде бидай көлемі 43,7 млн тоннаны құрайды. Дегенмен, Лычев бұл көрсеткішті тек әлеует ретінде ғана қарастыру керектігін атап айтты. Оның айтуынша, қазіргі шектеулер салдарынан нақты экспорт көлемі төмендеуі мүмкін. Сондықтан бұл болжамның қайта қаралуы да ықтимал.
«ПроЗерно» компаниясының мәліметінше, 2026 жылғы 1 шілде мен 8 қыркүйек аралығында Ресей Иранға 913,7 мың тонна астық жөнелткен. Оның басым бөлігін жүгері құрады, яғни 498,1 мың тонна. Арпа экспорты 292,5 мың тонна, ал бидай 123,1 мың тонна болды.
Бұған дейін 2026 жылы Ресейдің оңтүстік өңірлерінде жаңа астық өнімін экспорттау мәселесі туындаған болатын. Бұған дрондардың сауда кемелерге шабуылдары аясында Азов-Қара теңіз бассейніндегі логистикалық қиындықтардың күшеюі себеп болды.
Николай Лычевтің бағалауынша, маусым қорытындысы бойынша Ресей Иранға 10–12 млн тонна астық жеткізе алады. Ал жалпы әлеует бұдан да жоғары, яғни15–20 млн тоннаға дейін жетеді. Оны жүзеге асыру үшін Ресейдің порт қуаттары мен Иранның ауыл шаруашылығы өнімдерін қабылдау мүмкіндіктерін кеңейту қажет.
Айта кетейік, Ресей астығын сатып алушылар тізімінде Ираннан кейінгі екінші орында Мысыр тұр. Сондай-ақ негізгі импорттаушылар қатарында Әзербайжан, Бангладеш, Сауд Арабиясы және Судан бар.


















