Иранмен соғыс АҚШ-тың зымыран қорын азайтып, қорғаныс өнеркәсібінің өндірістік мүмкіндіктеріне қатысты бірқатар маңызды мәселені ашып көрсетті.
Еуразия Тудейдің хабарлауы бойынша, қазіргі таңда Вашингтон алдында жұмсалған қару-жарақ қорын қалпына келтіру және басқа ықтимал қақтығыстарға дайындықты қатар қамтамасыз ету міндеті тұр. Соғыс салдарын тек жасалған шабуылдар, атылған зымырандар немесе басып алынған аумақ арқылы бағалау жеткіліксіз. Себебі оның маңызды көрсеткіштерінің бірі – қақтығыстың әскери әлеуетке, экономикаға және тежеу қабілетіне түсіретін салмағы. Ал мұндай салдардың кейбірі соғыс аяқталғаннан кейін бірнеше ай немесе жыл өткен соң ғана байқалуы мүмкін.
Осы тұрғыдан алғанда, АҚШ-тың Иранмен соғыстан кейінгі зымыран қорына қатысты жағдайы ерекше назар аудартады.
«Los Angeles Times» басылымының мәліметінше, АҚШ соғыс барысында «Patriot» және «THAAD» секілді заманауи әуе және зымыранға қарсы қорғаныс жүйелеріне арналған зымырандардың едәуір бөлігін пайдаланған. Ал қолданыстағы өндіріс қарқыны сақталған жағдайда, қорды бұрынғы деңгейіне жеткізу бірнеше жылға созылуы ықтимал. Стратегиялық және халықаралық зерттеулер орталығының (CSIS) бағалауынша, соғыстың алғашқы бес айында АҚШ өзінің озық қорғаныс зымырандарының шамамен 60 пайызын жұмсаған, яғни ұйым деректеріне сәйкес, «Patriot» пен «THAAD» зымырандарының жаһандық қоры соғыс басталған кездегі шамамен 2,8 мың бірліктен шілде айының соңында 1,1 мыңға дейін азайған. Бұл көрсеткіштер АҚШ-тың қорғаныс өнеркәсібіндегі өндіріс қарқынымен салыстырғанда маңызды. Себебі соғысқа дейін америкалық зауыттар жылына шамамен 620 «Patriot» және 96 «THAAD» зымыранын ғана өндірген, ал мұндай көлем ұзаққа созылатын жоғары қарқынды қақтығыс кезінде жұмсалған қорды жедел толықтыруға жеткіліксіз.
Сарапшылардың бағалауынша, «Patriot» қорын соғысқа дейінгі деңгейге жеткізуге кемінде бірнеше жыл қажет етілсе, «THAAD» қорын қалпына келтіруге бұдан да ұзақ уақыт кетуі мүмкін.
Бұл тек АҚШ қарулы күштері үшін логистикалық мәселе емес, ол елдің тікелей стратегиялық тежеу қабілетіне тікелей әсер етеді. Вашингтон бір мезетте әлемнің бірнеше аймағындағы ықтимал қауіптерге дайын болуы тиіс. АҚШ Қытайды Үнді-Тынық мұхиты аймағындағы басты ұзақ мерзімді бәсекелесі ретінде қарастырса, Еуропада Ресеймен ықтимал ауқымды қақтығыс әскери жоспарлаудың негізгі сценарийлерінің қатарында тұр. Мұндай жағдайда бір соғыста жұмсалған әрбір зымыран басқа дағдарыс кезінде жетіспеуі мүмкін. Сондықтан мәселе тек АҚШ-тың бірнеше мың жаңа зымыран шығаруында ғана емес, Иранмен болған қақтығыс елдің қорғаныс өнеркәсібі ұзаққа созылатын қарқынды соғыс кезінде қорын бұрынғыдай икемді түрде толықтыра алмайтынын көрсетті.
Сонымен қатар, шабуыл мен қорғаныс құнының арасында үлкен айырмашылық бар. Салыстырмалы түрде арзан дрон немесе зымырандарға қарсы өте қымбат қорғаныс жүйелердің қолданылуы ұзаққа созылған қақтығыста қорғанушы тараптың қару қорын тез сарқып тастайды.
Осы тұрғыдан алғанда, Иранмен соғыс АҚШ-қа әскери шығындардан бөлек стратегиялық тұрғыдан да қымбатқа түсуі ықтимал.
Вашингтон ұзақ жылдар бойы технологиялық басымдыққа, жоғары дәлдіктегі қаруға және зымыранға қарсы қорғаныс жүйелеріне сүйеніп келгенімен, қазіргі қақтығыстар қымбат қорғаныс жүйелеріне үздіксіз зымырандық және дрондық қысым жасалған жағдайда бұл артықшылықтың да белгілі бір шектеулері бар екенін көрсетті. Сонымен қатар АҚШ қару-жарақ өндірісін ұлғайту, жеткізу тізбегіндегі қысымды азайту және әлемнің басқа өңірлеріндегі әскерлерінің жауынгерлік әзірлігін тиісті деңгейде сақтау міндеттерімен бетпе-бет келіп отыр.
Сондықтан соғыстың аяқталуы шығындардың бірден тоқтайтынын білдірмейді. Өйткені жұмсалған зымыран қорын толықтыру, әскери техниканы жөндеу, қару-жарақты ауыстыру және жалпы әскери әлеуетті қайта қалпына келтіру бірнеше жылға созылуы мүмкін. Осыған орай Вашингтон үшін басты міндет сарқылған қорды қайта жинау, қорғаныс өнеркәсібінің өндірістік қуатын арттыру және басқа да ықтимал дағдарыстарға қажетті дайындықты қатар қамтамасыз ету болып табылады.

















