Иран Ислам революциясы жеңісінің 46-жылдығын “жаппай экономикалық соғыс” жағдайында атап өтуде.
Еуразия Тудейдің хабарлауынша, Иран Президенті Масуд Пезешкиан бұл ең алдымен қарапайым ирандықтардың өмір сүру деңгейіне әсер ететінін айтады.
Тауар бағасының жиі көтерілуіне байланысты үй шаруашылықтарына деген инфляциялық қысым саясаткерлерді “елдің революциялық бағдарламасы аясында экономиканы қалай нығайтуға және өзін-өзі қамтамасыз етуге қол жеткізуге болады” деген дилеммаға ұшыратты.
1979 жылғы Ислам революциясы тарихи аренаға үлкен жарылыспен еніп, тақуа үмбетінің ұрпағына жол ашу үшін мұсылмандық саяси ойды біріктіріп, оны батыстық саяси идеялардың енуінен тазартуға ұмтылған жаһандық қозғалыстың басталуын белгіледі.
Жаңа республика дәуірі экономикалық перспективалар мен ұмтылыстарға басымдық беріп, назарды элита мен қалалық аймақтардан кедей және ауылдық таптарға ауыстырды. Сонымен қатар, ауылдық жерлерде электр энергиясы, су және білім беру сияқты негізгі қызметтерге қолжетімділікті кеңейтті.
Нәтижелер әсерлі. Мұнай бағасының өсуінен түсетін қаражат ағыны ирандықтардың өміріне оң өзгеріс әкелді.
Демографиялық жарылыс нәтижесінде Иран халқы төрт онжылдықта екі есеге өсті. Халық саны 1979 жылғы 37 миллионнан 2020 жылы 84 миллионға жуықтады. Революциядан кейін дүниеге келген ирандықтар көбірек білім алу мүмкіндігіне ие болды.
Кейбір экономистер халық санының күрт өсуі елдің экономикасын қалпына келтіруді бәсеңдеткенін айтса, кейбірі Батыстың Ислам революциясына деген дұшпандығы мен оның қарқынды өсуінен қорқуы Иранды терроризм мен агрессияның тұрақты нысанасына айналдырды деп санайды.
Иран революция басталғаннан бері бұрынғы Ирак диктаторы Саддам Хусейннің Батыс пен Кеңес Одағының қолдауымен жүргізген сегіз жылға созылған жойқын соғысын айтпағанда, экономикалық өсуіне кедергі келтірген АҚШ пен Еуропаның санкцияларына ұшырады.
Иран қазір санкцияларға байланысты қиындықтарды бастан кешіруде. Алайда мәжбүрлеу шаралары ішкі дамуға айтарлықтай ынталандыру болды.
Сыншылар мұны жоққа шығарып, санкциялар жағдайында экономиканы қалпына келтіру мүмкін емес деп санайды. Бірақ мұны жоққа шығаратын прецеденттер бар. Мысалы, Қытай, Жапония, Оңтүстік Корея және Германия Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін қиындықтарды мүмкіндіктерге айналдырды.
Дүниежүзілік банктің мәліметі бойынша, Иранның жалпы ішкі өнімі 1979 жылғы 90 миллиард доллардан 2023 жылы 401 миллиард долларға дейін өсті. Бұл елде сыртқы қысымға қарсы тұру жүйесі қалыптасқанын көрсетеді.
Иранның өнеркәсіп, ауыл шаруашылығы және технология сияқты салаларда экономикалық өсуге ықпал ететін және әлемдік экономикадағы жағдайын жақсартатын әлеуеті бар.
1979 жылғы ақпанның оны күні Иран Ислам республикасы жарияланды. Шах билігін құлатқан революция ең маңызды оқиғалардың бірі болып табылады.


















